Sıhhi Tesisatlar

Binalarda Suyun Dağıtım Sistemleri\r\n\r\n

\r\n\r\nBinalarda temiz suyu kullanma yerlerine ileten boru ağına bina temiz su tesisatı denir. Bunlar üç şekilde yapılabilir.\r\n\r\n1. Kolon Sistemi\r\n\r\nBu sistem şehir su basıncının yeterli olduğu yerlerde uygulanır. Şehir şebekesinden gelen su zemin kattan kolonlar vasıtasıyla açıktan ve merdiven boşluğundan dağıtılır. Bu sistemde sayaçlar her bağımsız birimin önünde sayaç kutusunun içine montaj edilir.\r\n\r\n2. Dizi Sistem\r\n\r\nTüm sayaçlar bina girişinde veya bodrum katta sayaçlar kutusunun içinde bulunur. Her bağımsız birime sayaçlardan ayrı kolon çıkarılır. 3. Basınçlama Depolu Sistem\r\n\r\nŞehir su basıncının yetersiz olduğu binalarda hidroforla (Basınçlama deposu) dağıtım yapılır. Suyun hava basıncı ile dağıtılmasını sağlayan silindir biçimindeki depolara hidrofor denir. Üstten dağıtmalı tesisatlarda üst katların basıncı yetersizdir. Hidrofor ile dağıtım yapılarak bu sakınca ortadan kaldırılır. Hidrofor basınçlı hava ile dağıtım yaptığından, içinde bulunan havanın suda erimesi sonucu suyun lezzeti de artar. Hidrofor suyu kuyudan ya da günlük ihtiyacı karşılayabilen su deposundan pompayla hidrofora taşınır ve hidroforda su basınçlandırılarak katlara gönderilir. Şehir su basıncının yeterli olduğu durumlarda suyun doğrudan binaya gitmesi için bypass bağlantısı yapılır. Bu durumda hidrofor devre dışı kalır.\r\n\r\nBina Temiz ve Sıcak Su Borularını Döşeme\r\n\r\n1. Soğuk Su Tesisatı\r\n\r\na) Çelik Borularla Tesisatın Döşenmesi\r\n\r\nGalvanizli çelik boru mengeneye yeterli uzunlukta bağlanır. Boru uygun yöntemlerden biriyle ölçü alınarak işaretlenir. İşaret yerinden kesilerek diş açma için boru ağzı temizliği yapılır. Boru çapına uygun pafta lokması pafta gövdesine takılır. Pafta cırcır yönüne ayarlanarak borunun diş açılacak ucuna takılır. Paftaya boru eksenine dik baskı uygulanarak pafta saat yönüne doğru çevrilir. Diş tutturulduktan sonra dişlere makine yağı damlatılarak paftanın ısınmaması ve rahat diş açılması sağlanır. Diş boyu, pafta lokmasını iki diş kadar geçmelidir. Galvanizli çelik borular ek parçasıyla birleştirme ve yön değiştirmeleri yapılır. Bu borulara hiçbir zaman eğme, bükme ve kaynak gibi sıcak işlem uygulanmaz. Yoksa boru kaplaması olan galvaniz özelliğini kaybederek borunun korozyona uğramasına neden olur. Borunun açılan dişi üstüne sızdırmazlık elemanı sarılır. Sızdırmazlık elemanı olarak keten veya teflon bant kullanılır. En çok kullanışlı olan kendirdir. Teflon bant ise silikon esaslı bir maddedir. Özellikle musluk, vana, uzatma parçası gibi krom nikel kaplı malzemelerde teflon bant tercih edilir. Sızdırmazlık elemanı sarılan boru dişine ek parçası sıkılır. Ek parçası aşırı sıkılmamalıdır. Yoksa ek parçası çatlar. Bu da istenmeyen su kaçaklarına neden olur. Borunun son iki dişi sıkılmamalıdır. Boru birleşiminden sonra kalan kendir temizlenerek estetik olarak güzel bir görünüm sağlanır\r\n\r\nb) Bakır Borularla Tesisatın Döşenmesi\r\n\r\nBakır borular Türkiye’de daha çok küçük tesislerde kullanılır. Çelik borulara göre daha pahalı olmasına rağmen daha hafif, montajları kolay ve korozyona dayanıklıdır. Bakır borular sert ve yumuşak olabilir. 22 mm çapa kadar bakır boruların yumuşak cinsleri düz çubuk olarak bulunur. Daha büyük çaptakiler sadece düz boru olarak bulunur. Bakır boruların et kalınlıkları düşüktür. Bu nedenle bakır borular dişli bağlantıya uygun değildir. Bakır borular lehimli, havşalı, yüksüklü ve kordonlu olarak birleştirilir. Temiz su tesisatındaki birleştirmelerde bu dört yöntem kullanılır. c) Plastik Borularla Tesisatın Döşenmesi\r\n\r\nTemiz su tesisatında kullanılan polipropilen (Pp) türü plastik borular termosetting plastik özelliği taşır. Bu nedenle ısıl işlem yapılarak birleştirilir. Borunun 230°C–250°C kadar ısıtılması, kolay şekil alarak aynı cins plastikle yapışma özelliği kazanır. Burada boru ve ek parçasının aynı firmanın mamulü olmasına dikkat edilmelidir. Yeterli miktarda kesilen plastik borunun kaynak ucu temizlenir. Borunun ucu kaynak uzunluğu kadar işaretlenir. 230°C–250°C kadar ısınmış füzyon kaynak makinesi lokmalarına boru ve ek parçası aynı anda takılır. Yaklaşık 10 saniye kadar beklenir. Boru ve ek parçası aynı anda çekilerek 10–20 saniyede kıpırdatmadan, düzgün bir şekilde ve hafifçe bastırarak beklenir.\r\n\r\n2. Sıcak Su Tesisatı\r\n\r\na) Çelik Borularla Tesisatın Döşenmesi\r\n\r\nBinaya soğuk su tesisatı döşeme esnasında sıcak su tesisatı da beraberinde döşenir. Sıhhi tesisatçı aynı işlemi yapar.\r\n\r\nb) Bakır Borularla Tesisatın Döşenmesi\r\n\r\nŞofbenlerde, kombilerde, ısı tesisatında, ev ve sanayi tipi klimalarda, güneş enerji sistemlerinde, yerden ısıtma sistemlerinde, eşanjörler ve doğalgaz tesisatı gibi yerlerde geniş bir kullanım alanı bulunmaktadır.\r\n\r\nc) Plastik Borularla Tesisatın Döşenmesi\r\n\r\nPlastik boru altyapı malzemesi olarak çok iyi malzemedir. Kullanım sıcak suyu çok yüksek sıcaklıkta olmayacağı için ve borular döşeme içinde kalacağı için dayanım açısından ideal bir borudur. Yüksek sıcaklık istenen yerlerde alüminyum folyolu boru kullanılır. Bu boru piyasada PPRC (Polipropilen Random Copollimeriset) olarak bilinir. Folyolu borunun üzeri alüminyum kaplı olduğu için uzama katsayısı düşük ve sızdırmazlık dayanımı yüksektir.\r\n\r\n3. Islak Mekânlarda Tesisatın Döşenmesi\r\n\r\nBinalarda banyo, WC ve mutfaklara ıslak hacim denir. Islak hacimler dairenin önemli bir alanını işgal eder. Dairelerin bu kısımlarında suyla ilgili ihtiyaçlar giderilir. Sıhhi tesisat su kullanma yerleri, ihtiyaca göre bu bölümlerde toplanır. Dairelerde temiz su boruları zorunlu kalmadıkça sıva altı döşenmelidir. Aynı zamanda borunun sıva altı döşenmesi terlemeyi önler. Katlara çıkan kolon boruları ise sıva üstü döşenir. Atık su boruları ise duvar veya döşeme içinden çekilir. Atık su kolon boruları duvar yüzeyinden döşenir. Sonradan bu borular fayans altına alınır. Yataydaki atık su boruları ise düşük döşeme veya döşeme üstünden çekilir. Döşeme kaplamasıyla üzeri kapatılır.\r\n\r\na) Banyo Mahalinde\r\n\r\nBanyoda klozet, lavabo, yer süzgeci, çamaşır makinesi, küvet gibi vitrifiye malzemeleri kullanılır. Banyo odalarının düzenlenmesinde kapının tam olarak açılabilmesine özen gösterilmelidir. Eğer çamaşır makinesi banyoya konulacaksa su ile temas etmeyeceği yerde olmasına dikkat edilir. Banyoya konulan vitrifiye malzemelerinin su kullanma yüküne göre sıhhi tesisat borusu çapı kullanılır. Bu malzemelerin her biri için genellikle ½” (Ø15 mm) anma çapındaki borular yeterlidir. Borular inşaat aşamasında, banyo duvarı iç yüzeyinden sıva altı döşenir. Banyoda kullanılan vitrifiye malzemelerde klozet gideri için Ø100’luk boru hattı bırakılmalı, diğerleri için Ø50’lik boru hattı yeterlidir. Banyoda dikey olarak döşenmesi gereken borular sıva altına döşenmelidir. Yatay atık su boruları bitmiş döşeme altında kalır.\r\n\r\nb) WC Mahalinde\r\n\r\nBanyodan ayrı olarak düşünülmeli ve çok iyi havalandırılmalıdır. WC ‘ler de alaturka helâ taşı vazgeçilmez vitrifiye malzemesidir. WC çıkışına da bir lavabonun konulması gerekir. Lavabo helâ taşının kullanılmasından sonra el yıkamak için gereklidir. Alaturka hela taşı rezervuar doldurma borusu çapı ve taharet musluğu boru çapı ½” (Ø15 mm) olarak kullanılır. Lavabo musluğu için de ½” (Ø15 mm) ‘lik boru yeterlidir. WC’de hela taşının yanında temizleme için bas bağlantısı ve lavabo için atık su ağzı bırakılmalıdır. Hela taşı için Ø100’lük boru ağzı, lavabo için Ø50’lik boru ağzı yeterlidir. Bas için spiral boru ile bağlantı yapılır. Bağlantı yapılırken hela taşının arka tarafında borunun ezilmemesine dikkat edilmelidir.\r\n\r\nc) Mutfak Mahalinde\r\n\r\nMutfakta esas olarak mutfak eviyesi ve ocak (Fırın) bulunur. Ayrıca bulaşık makinesi, buzdolabı, kahve makinesi, çırpıcı, kızartma makinesi gibi cihazlar da yer alır. Mutfaktaki tesisatı yaparken yukarıdaki malzemeleri göz önünde bulundurarak işlem yapılmalıdır. Mutfaklarda su ile doğrudan ilgili olan eviye ve bulaşık makinesidir. Bazı durumlarda şofben veya kombi de konulur. Bu boruların temiz su bağlantıları ½” (Ø15 mm) borularla yapılır. Bulaşık makinesi, şofben ve kombilerin sıcak su girişleri ½” olmasına rağmen, boru tesisatı ¾” çapta yapılır. Redüksiyonlarla ½” çapa düşürülür. Mutfakta bırakılacak atık su tesisat bağlantıları eviye ve bulaşık makinesi içindir. Onların atık su boru çaplarının da Ø50 olması yeterlidir.\r\n\r\n4. Su Sayaçları ve Çeşitleri\r\n\r\nSu sayaçları 15 mm çaptan, 800 mm çapa kadar her türlü su ölçüm ihtiyacını karşılayacak yapıda üretilmektedir. Ev tipi, sanayi tipi soğuk su sayacı ve bunların kuru ve yaş tipleri, ve ayrıca sıcak su sayaçları piyasada bulunmaktadır.\r\n\r\n1- Ev Tipi Soğuk Su Sayacı\r\n\r\nKonutlarda anlık kullanılan su debisi sanayiye göre azdır dolayısıyla bu sayaçlarında çapı ve akış debisi küçüktür. Bu nedenle ev tipi olarak adlandırılır. Küçük çaplı oldukları için vidalı bağlantılıdır. Sayaç aksamlarının suyla temasına göre yaş ve kuru tip olarak iki çeşittir.\r\n\r\na) Ev Kuru Tip Su Sayacı\r\n\r\nSayma düzeni dişlilerinin sayaçtan geçen su ile temasta bulunmayanlarına kuru tip sayaç denir. Piyasada genellikle Ø15, Ø20, Ø25, Ø40 ve Ø50 mm anma çaplarında, tek ve çok huzmeli olarak bulunur. Sayaç rakorlu montaj uzunluğu çaplarına göre 203 mm ile 435 mm arasında değişir.\r\n\r\nb) Ev Yaş Tip Su Sayacı\r\n\r\nSayma düzeni dişlilerinin sayaçtan geçen su ile temasta bulunanlarına yaş tipi sayaç denir. Yaş tip su sayaçları memba suyu kalitesindeki tesislerde kullanılmalıdır. Dişlileri suyla temaslı olduğu için kireç oranı yüksek tesislerde ölçme hassasiyeti kaybolur. Don tehlikesi olan bölgelerde kullanılması sakıncalıdır. Piyasada genel olarak 15, 20 ve 25 mm anma ölçülerinde, tek ve çok huzmeli olarak bulunur. Sayaç rakorlu montaj uzunluğu 203 mm ile 375 mm arasındadır.\r\n\r\n2- Sanayi Tipi Soğuk Su Sayacı\r\n\r\nSayaçlar genel olarak, fabrikalarda ve diğer tesislerdeki kullanım sularının, üretimde imalata alınan suların ve arıtım tesislerinde işlenen suların kontrolü için kullanılır. Endüstride su kullanımı konutlara göre daha fazladır. Bu nedenle sanayi tesislerinde kullanılan suyun ölçülmesinde yüksek kapasiteli sayaçlar kullanılır. Ev tipi sayaçlara göre sanayi tip sayaçların kapasiteleri, su geçiş hızları fazlalaştırılarak ve çapları büyültülerek artırılmıştır. Sanayi tipi sayaçlar büyük çaplı oldukları için genellikle flanş bağlantılıdır.\r\n\r\na) Sanayi Kuru Tip Su Sayacı\r\n\r\nSayma düzeni dişlileri su içinde olmayan sanayi tipi sayaçlardır. Endüstride en çok kullanılan ölçüm cihazı çeşididir. Büyük sayaçlarda su giriş ağzı ve rotor aynı eksenlidir. Bu biçimlilerine eksenel tip sayaç da denir. Akış hızı ve geçirdiği su debisine (miktarına) göre multijet ve voltman olarak da üretilir. Multijet tip su sayaçları 15–50 mm arası anma ölçülerinde üretilir. Su geçiş hızından yararlanılarak çalışır. Çapı küçük olmasına rağmen debisi fazladır. Woltmann tip su sayaçları 50–800 mm arası anma ölçülerinde üretilir. Büyük kapasiteli işletmelerde kullanılır. Sayaçlar flanşlı bağlantılıdır ve 50 mm’den 800 mm’ye kadar farklı ebatlarda üretilirler. Bu sayaçların normal akış değerlerinde hata oranı ± %2 kadardır.\r\n\r\nb) Sanayi Yaş Tip Su Sayacı\r\n\r\nSayma düzeni dişlileri su içinde bulunan sanayi tipi sayaçlardır. Gövdesinin içi suyla dolu olduğu için don tehlikesi olan yerlerde pek tercih edilmez. Yaş tip su sayaçları memba suyu kalitesindeki tesislerde kullanılmalıdır. Kireç oranı yüksek tesislerde ölçme hassasiyetini kaybeder. Bundan dolayı sanayide çok fazla tercih edilmezler.\r\n\r\n3- Sıcak Su Sayaçları\r\n\r\nSıcak su sayaçları ise esas olarak soğuk su sayaçlarına benzer. Ancak soğuk su sayaçlarının 50ºC sıcaklığa kadar dayanması beklendiğinden, bu sayaçlar sıcak su için uygun değildir. 90°C sıcaklığa dayanıklıdır. Sıcak su sayacında plastik ve lastik gibi malzemeler kullanılmaz. Bunların tümü metaldir. Bu sayaçların normal akışlarında hata oranı ± %3 kadardır. Sıcak su sayaçları piyasada genel olarak 20, 25, 40 ve 50 mm ölçülerinde tek ve çok huzmeli olarak üretilir. Ø50 mm ölçüsündekiler flanşlı, diğerleri vida bağlantılıdır. Sayacın rakorlu montaj boyu203 mm ile 435 mm arasındadır.\r\n\r\nHidroforlar\r\n\r\nHidroforlar binalarda, dairelerde, villalarda, site ve yüksek binalarda şebeke su basıncının yeterli olmadığı durumlarda şebeke suyunun veya depolardan basınçlı su ihtiyacının karşılanması amacıyla kullanılır. Kısaca su basıncının yetersiz kaldığı her yerde kullanılan su basınçlandırma sistemleri diyebiliriz. Çoğunluğu elektrikle çalışan bu sistemler musluklarımızdan akan suyun basıncını arttırır.\r\n\r\nBir hidrofor alacağınız zaman öncelikle kaç daireye su temin edeceği, hidroforun montaj yapılacağı yer ile beslenecek dairelerin arasında ne kadar mesafe olacağı, yatay yada dikey gidecek boruların uzunluğu çok iyi hesaplanmalıdır.\r\n\r\nDoğru yerde Doğru hidroforu kullanmak hem konforunuzu arttırır, hem de ileri de karşılaşılabileceğiniz sorunları azaltır. Hidrafor seçimi yapmadan önce hidrofor pompasının kapasitesi belirlenmelidir.\r\n\r\n• Debi ne olmalı? (Q)\r\n\r\n• Basma yüksekliği ne olmalı?(H)\r\n\r\nSonrasında ise Hidrofor tipinin belirlenmesi gerekmektedir.\r\n\r\n• Hidrofor emiş yapacak mı? Yapacaksa kaç metre derinlikten emiş yapacak?\r\n\r\n• Kullanılacak suyun özellikleri nedir?\r\n\r\n• Hidroforun kullanılacağı yerdeki elektrik şebekesinin özellikleri nelerdir. Elektrik şebeke voltajı Monofaze 220 V mu yoksa Trifaze 380 V. mu?\r\n\r\n• Hidroforun montaj yapılacağı mekanın genişliği ne kadar, ayrıca nem ve sıcaklık durumu nedir?\r\n\r\n• Hidroforun gürültü seviyesi ne olacak?\r\n\r\nHidroforumuzu seçmeden önce bu konuları netleştirmek gerekmektedir. Hidrofor çeşitli ürünlerin birleştirilmesiyle meydana gelir.\r\n\r\n• Pompa (tonaj ve basma yüksekliklerine uygun bir pompa seçilmelidir)\r\n\r\n• Genleşme Tankı (Denge tankı pompa kapasitesine göre seçilmelidir. Ne kadar büyük seçilirse o kadar hidroforunuz az devreye girip çıkar, bu da hidroforunuzun ömrünü uzatır.)\r\n\r\n• Basınç Şalteri (Hidroforun start stop kumandası)\r\n\r\n• Manometre (Hidroforun ne kadar basınçla çalıştığını gösterir)\r\n\r\n• Bes Yollu Vana ( Hidroforun elektromekanik aygıtlarını birleştiren aynı zamanda su çıkışıdır)\r\n\r\n• Fleks (Alttan kureli hidroforlarda, düşey milli hidroforlarda denge tankına montaj elemanıdır)