Soğutma Tesisatları

Soğutma ve Nem Alma Sistemleri\r\n\r\n

\r\n\r\nSoğutma, bir maddenin veya ortamın sıcaklığını, onu çevreleyen ortamın sıcaklığının altına indirmek ve orada muhafaza etmek üzere ısısının alınması işlemine denir. Merkezi soğutma sistemleri bir merkezde hazırlanan soğutulmuş akışkanın borular vasıtasıyla nihai soğutucu cihazlara ulaştırmak yoluyla yapılır. Burada nihai soğutucu cihazlar fancoil yada klima santralleri olabilir. Akışkanı soğutmak üzere ısı merkezinde soğutucu cihaz ( chiller) bulunmaktadır. Soğutucu cihaz akışkanını ısısını çekerek onun soğumasını sağlar. Soğuyan akışkan pompa sayesinde boru tesisatlarından geçerek nihayi soğutma cihazlarına ulaşır. Kimi zamanda soğutma işlemi multi klima cihazlarıyla yapılır. Multi klima sitemleri Bir dış ünite bir çok iç üniteden oluşmaktadır.\r\n\r\nSoğutma işlemi, soğutma grupları tarafından yapılır. Soğutma gruplarının ana parçaları: soğutucu akışkan, kompresör, genleşme valfi, evaparatör ve kondenserdir. Soğutucu akışkan, bir ortamdaki ısıyı absorbe ederek diğer ortama taşır.\r\n\r\nGünümüzde kullanılan başlıca soğutucu akışkanlar :\r\n\r\nR134a : R134a (CF2CH2F), termodinamik ve fiziksel özellikleri bakımdan R12 ye en yakın alternatif soğutucudur. Düşük sıcaklık için çift kademe sıkıştırma gereklidir. Ozon tüketme katsayısı sıfır olup, günümüzde en çok kullanılan soğutuculardan biridir. Araç klimalarında, evsel ve ticari soğutucularda kullanılmaktadır. Mineral yağlarla uyumlu olmadığı için poliolester veya poliolalkalinglikol bazlı yağlarla kullanılmalıdır.\r\n\r\nR410a : Ağırlıkça %50 R32 ve %50 R125 den oluşan ve R22 için alternatif kabul edilen azeotropik karışımdır. Ozon inceltme potansiyeli sıfırdır. R22 den daha yüksek basınçlı ve kapasitelidir.\r\n\r\nKompresör : Soğutucu gaz kompresör tarafından sıkıştırılarak basıncı arttırılır.\r\n\r\nKondenser : Basıncı arttırılan soğutucu, kondenserde soğutularak sıvı haline getirilir. Soğutma işlemi hava ile yapılırsa hava soğutmalı, su ile yapılırsa su soğutmalı soğutma grupları (chiller) olarak adlandırılır.\r\n\r\nGenleşme valfi : Sıvı haline gelen soğutucu, genleşme valfinden geçirilerek basıncı düşürülür.\r\n\r\nEveparatör : Basıncı düşürülen soğutucu, evaparatörde buharlaşarak ortamdan ısı çeker.\r\n\r\nEvaparatör de ortam havası veya tesisatta dolaşan suyun soğutulması ile soğutma işlemi gerçekleştirilmiş olmaktadır.\r\n\r\nSoğutucu akışkanın genel olarak aşağıdaki özelliklere sahip olması istenir.\r\n\r\n• Buharlaşma gizli ısısı yüksek , buharlaşma sıcaklığı oldukça düşük olmalıdır.\r\n\r\n• Kritik sıcaklığı ve basıncı yüksek olmalıdır.\r\n\r\n• Çevreyi kirletmemeli, ozon tabakasına zarar vermemelidir.\r\n\r\n• Kimyasal olarak aktif olmamalı, tesisat malzemeleri ve kullanılan yağ ile reaksiyona girmemeli, yağın özelliğini bozmamalıdır.\r\n\r\n• Kimyasal olarak ayrışmamalı, yanıcı, patlayıcı, zehirleyici olmamalıdır.\r\n\r\n• Ucuz olmalıdır.\r\n\r\n• Kaçak olması durumunda kolay tesbit edilmesine imkan veren özelliği (koku, renk gibi) olmalıdır.\r\n\r\n• Özgül hacmi küçük, viskozitesi düşük olmalıdır.\r\n\r\nGünümüzde teknolojiye paralel olarak ilerleyen düşük üretim maliyetlerini takip eden soğutma sistemleri artık işletmelerin vazgeçilmezleri arasındadır. Soğutma sitemleri hava ve su soğutmalı olarak 2’ ye ayrılır.\r\n\r\nA- Hava Soğutmalı Gruplar\r\n\r\nKondenserde kanatlı boru tip eşanjör kullanılmaktadır. Bakır boru üzerine yerleştirilmiş alüminyum kanatlar ısı transferini (ısı transfer yüzey alanını) arttırmak amacıyla kullanılmaktadırlar. Boruların içinde dolaşan basıncı ve sıcaklığı yüksek buhar halindeki soğutucu akışkan ısısının büyük bölümünü radyal ya da aksiyal fanlarla üzerinden geçirilen dış ortam havasına vererek yoğuşur. Hava soğutmalı grupların tercih edildiği bazı durumları şöyle sıralayabiliriz:\r\n\r\n• Su bulunma imkânlarının kısıtlı olması veya suyun çok pahalı elde edildiği yerler.\r\n\r\n• Bölgenin çok soğuk olması, gece/gündüz sıcaklık farklılıklarından dolayı don tehlikesinin ortaya çıktığı yerler.\r\n\r\n• Kışın soğutma grubunun çalışma zorunluluğunun olduğu yerler.\r\n\r\n• İşletmenin küçük olması ve dolayısıyla işletmeci personelin çok az sayıda istihdam edildiği yerler.\r\n\r\n• Elektrik giderlerindeki artışın çok önemli olmadığı yerler, küçük kapasiteli cihazlar.\r\n\r\n• Yer kısıtlaması nedeniyle bir makine dairesinin oluşturulamadığı ve grubun dışarı konulma zorunda olduğu yerler.\r\n\r\n• Kuru ve yaş termometre dizayn sıcaklıklarının düşük olduğu yerler.\r\n\r\nB- Su Soğutmalı Gruplar\r\n\r\nKondenseri boru ve kovan tipidir. Boruların içinde soğutma kulesinden dönen su dolaşmakta olup, kovan ile boru demetleri arasındaki bölgede ise basıncı ve sıcaklığı yüksek buhar hâldeki soğutucu akışkan bulunmaktadır. Soğutucu akışkan ısısını suya verip yoğunlaşarak genleşme valfine giderken, ısınan su da tekrar soğutulmak üzere kuleye doğru yol alır. Görüleceği üzere, bu tip gruplarda su soğutma kulesi de kullanmak gerekmektedir. Dolayısıyla, kule kullanımıyla ortaya çıkan olumsuzluklar bu tip gruplar için de geçerlidir. Aynı zamanda, geçiş mevsimlerinde ve dış hava sıcaklığının düşük seyrettiği dönemlerde, yoğunlaşma basıncının muhafazası için gerekli otomasyonun yapılması da gerekmektedir.\r\n\r\nFan Coil’ li Sistem\r\n\r\nFan coil li sistem bir soğutma grubu ile birlikte kullanılır. Yazın soğutma grubunun ürettiği soğuk su, kışın ise sıcak su kazanının ürettiği sıcak su fan coil içerisinden geçerek mahallerde ısıtma ve soğutma sağlanır. Fan coil ‘lerin 4 borulu modelleri ile aynı anda bir mahaldeki fan coil ısıtma yaparken, diğer mahaldeki fan coil soğutma yapabilmektedir. Fan coil ‘ler günümüzde split klima estetiğinde ve modellerinde üretilmektedir. Fan coil ‘lerin yer, duvar, tavan, salon, kanallı tipleri kullanılmaktadır. Fan coil ‘ler gizli veya kendinden kabinli olabilmektedir.