Yangın Tesisat

Yangın Tesisatı\r\n\r\n

\r\n\r\nYangından korunma sistemleri ; olası yangın anında insan sağlığına ve eşyalara zarar gelmeden yangını söndürmek amacıyla yapılan tesisat ve sistemlerdir. Söndürme Sistemleri Sulu Söndürme Sistemleri, Gazlı Söndürme Sistemleri, Köpüklü Söndürme Sistemleri, Kimyasal Söndürme Sistemleridir.\r\n\r\nStandartlar ve yasal zorunluluklar çerçevesinde, yapıya özel yangın senaryoları doğrultusunda , binaların yangından koruma sistemi tasarlanır. Yangın senaryoları şu ana başlıklar altında oluşturulur.\r\n\r\n• Yangın Algılama Sistemi\r\n\r\n• Yangın Duyuru Sistemi\r\n\r\n• Gaz Kontrolü (Doğalgaz Tesisatı …)\r\n\r\n• Yangın Söndürme Sistemleri\r\n\r\n• Duman Kontrol Sistemi\r\n\r\n• Kaçış Ve Tahliye Sistemi\r\n\r\n• Kontroller Ve İzlemeler\r\n\r\n• Deprem Kontrolü\r\n\r\nBunlardan, yangın söndürme sistemleri ve duman kontrolü, mekanik tesisat mühendisliğinin ana konusudur. Binalarda ve endüstriyel tesislerde yangına ilk müdahele genellikle taşınabilir söndürme cihazları (kimyasal kuru tozlu veya karbondioksitli) ile yapılır. Başarılı olunamazsa yangın dolaplarından su ile müdahele edilir ve bastırılamazsa otomatik sprinkler sistemi ve daha sonrada itfaiye devreye girer.Tesisat da kullanılan söndürme ekipmanları, yangın dolabı ve sprinklerdir. Sprinkler, belli sıcaklığa geldiğinde açılan yağmurlama başlığıdır.\r\n\r\nYangın tesisatlarında ülkemizde en yaygın olarak Amerikan NFPA (National Fire Protection Association) standartları ile Avrupa standartları uygulanmaktadır. Yangın söndürme sistemleri iki ana başlık altında toplanabilir.\r\n\r\n• Sulu Söndürme Sistemleri : Sprinkler Sistemleri, Hidrant Sistemleri, Yangın Dolapları ve İtfaiye Bağlantı Ağızlarıdır. Sulu söndürme sistemleri, kuru borulu ve ıslak borulu olmak üzere ikiye ayrılır.\r\n\r\n• Kuru borulu sistemde, söndürme tesisatının girişinde kuru alarm vanası vardır. Söndürme tesisatı basınçlı hava ile doludur. Söndürme tesisatındaki sprinkler veya yangın dolabı açıldığında tesisattaki hava basıncı düşer. Hava basıncı belli değere düştüğünde, kuru alarm vanası açılarak, söndürme tesisatına su girecektir. Genelde donma tehlikesi olan yerlerde kullanılır.\r\n\r\n• Islak borulu sistemde, söndürme tesisatı girişinde ıslak alarm vanası vardır. Söndürme tesisatında basınçlı su hazırda bekler. Suyun basıncı düştüğünde, ıslak alarm vanası açılır ve kendisine bağlı gongu çaldırır.\r\n\r\n• Gazlı Söndürme Sistemleri : Bilgi işlem odaları, arşiv odaları gibi suyun vereceği zararın yüksek olacağı yerlerde gazlı söndürme sistemleri kullanılır. Oda, yangın anında kısa sürede FM 200 veya NOVEC gazı ile doldurulur. Yanma için gerekli olan hava ortamdan uzaklaştırılarak, yangın söndürülmüş olur.\r\n\r\nBİNALARIN YANGINDAN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK\r\n\r\nBİRİNCİ KISIM\r\n\r\nGenel Hükümler, Binaların Kullanım ve Tehlike Sınıfları\r\n\r\nBİRİNCİ BÖLÜM\r\n\r\nAmaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar\r\n\r\nAmaç\r\n\r\nMADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; kamu kurum ve kuruluşları, özel kuruluşlar ve gerçek kişilerce kullanılan her türlü yapı, bina, tesis ve işletmenin, tasarımı, yapımı, işletimi, bakımı ve kullanımı safhalarında çıkabilecek yangınların en aza indirilmesini ve herhangi bir şekilde çıkabilecek yangının can ve mal kaybını en aza indirerek söndürülmesini sağlamak üzere, yangın öncesinde ve sırasında alınacak tedbirlerin, organizasyonun, eğitimin ve denetimin usul ve esaslarını belirlemektir.\r\n\r\nKapsam\r\n\r\nMADDE 2- (Değişik: 09/09/2009 27344 R.G. / 1 md.) (1) Bu Yönetmelik;\r\n\r\na) Ülkedeki her türlü yapı, bina, tesis ile açık ve kapalı alan işletmelerinde alınacak yangın önleme ve söndürme tedbirlerini, b) Yangının ısı, duman, zehirleyici gaz, boğucu gaz ve panik sebebiyle can ve mal güvenliği bakımından yol açabileceği tehlikeleri en aza indirebilmek için yapı, bina, tesis ve işletmelerin tasarım, yapım, kullanım, bakım ve işletim esaslarını, kapsar. (2) Karada ve suda, sürekli veya geçici, resmi veya özel, yeraltı veya yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve onarımlarını içine alan sabit ve hareketli tesisler bu Yönetmeliğin uygulanması bakımından yapı sayılır ve bu tesisler hakkında bu Yönetmeliğe göre işlem yapılır. (3) Türk Silahlı Kuvvetlerince kullanılan yapı, bina ve tesisler ile eğitim ve tatbikat alanlarında uygulanacak yangın önlemleri, bu Yönetmelik hükümleri de dikkate alınarak yapının özelliklerine göre Milli Savunma Bakanlığınca belirlenir.\r\n\r\nDayanak\r\n\r\nMADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 9/6/1958 tarihli ve 7126 sayılı Sivil Savunma Kanununun ek 9 uncu maddesi, 14/2/1985 tarihli ve 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 33 üncü maddesi ve 13/12/1983 tarihli ve 180 sayılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 30/A maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.\r\n\r\nYEDİNCİ KISIM\r\n\r\nYangın Söndürme Sistemleri\r\n\r\nBİRİNCİ BÖLÜM\r\n\r\nGenel Hükümler\r\n\r\nTasarım ilkeleri\r\n\r\nMADDE 90- (1) Yangın söndürme sistemleri, bu Yönetmelik kapsamındaki bütün yapı ve binalar ile tünel, liman, dok, metro ve açık arazi işletmeleri gibi yapılarda yangın öncesinde ve sırasında kullanılan sabit söndürme tesisatıdır. Binalarda kurulan yangın söndürme tesisatının, binada bulunanlara zarar vermeyecek, panik çıkmasını önleyecek ve yangını söndürecek şekilde tasarlanması, tesis edilmesi ve çalışır durumda tutulması gerekir\r\n\r\n. (2) Yangın söndürme sistemlerinin; her yapıda meydana gelebilecek olan yangını söndürecek kapasitede olması ve yapının ekonomik ömrü boyunca, otomatik veya el ile gereken hızda devreye girerek fonksiyonunu yerine getirebilmesi gerekir.\r\n\r\n(3) Kurulması gereken sabit yangın söndürme sistemlerinin ve tesisatının nitelikleri, kullanılacak teçhizatın cinsi, miktarı ve yerleştirilmeleri; binanın ve binada bulunabilecek malzemelerin yangın türüne göre belirlenir. Sistemde kullanılacak bütün ekipmanın sertifikalı olması şarttır.\r\n\r\n(4) Her türlü yangın söndürme sistemlerinin, ilgili yönetmeliklere ve standartlara uygun olarak tasarlanması, tesis edilmesi ve işletilmesi mecburidir.\r\n\r\n(5) Binalarda kurulacak söndürme sistemlerinin tasarımı ve uygulaması, yetkili merci tarafından kontrol edilir ve onaylanır. Periyodik kontrol, test ve bakım gerektiren sistemlerin ve cihazların kontrolü, testi ve bakımı bina sahibi, yöneticisi veya bunların yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği bina yetkilisince yaptırılır.\r\n\r\nİKİNCİ BÖLÜM\r\n\r\nSulu Söndürme Sistemleri\r\n\r\nSu basınç ve debi değeri\r\n\r\nMADDE 91- (1) Sabit boru tesisatı, yangın dolapları sistemi, hidrant sistemi ve yağmurlama sistemi gibi sulu söndürme sistemleri için yapılmış hidrolik hesaplar neticesinde gerekli olan su basınç ve debi değerleri, merkezi şebeke veya şehir şebekeleri tarafından karşılanamıyor ise yapılarda, kapasiteyi karşılayacak yangın pompa istasyonu ve deposu oluşturulması gerekir.\r\n\r\nSu depoları ve kaynaklar\r\n\r\nMADDE 92- (1) Sistemde en az bir güvenilir su kaynağı bulunması şarttır.\r\n\r\n(2) Sulu söndürme sistemleri için kullanılacak su depolarının yangın rezervi olarak ayrılmış bölümlerinin başka amaçla kullanılmaması ve sadece söndürme sistemlerine hizmet verecek şekilde düzenlenmesi gerekir.\r\n\r\n(3) Sulu söndürme sistemleri tasarımında 19 uncu maddedeki bina tehlike sınıfları dikkate alınır. Su deposu hacmi, düşük tehlike için 30 dakika, orta tehlike için 60 dakika ve yüksek tehlike için 90 dakika esas alınarak bulunur.\r\n\r\n(4) (Değişik: 09/09/2009 27344 R.G. / 32 md.) Yağmurlama sistemi, yangın dolabı ve hidrant sistemi bulunan sulu söndürme sistemleri su deposu hacmi, ön hesap için Ek-8/A tablosunda yer alan veriler esas alınarak veya beşinci fıkrada belirtilen usule göre hesaplanabilir. Tablo kullanılırken yükseklik olarak yağmurlama başlığının kullanıldığı en üst kod esas alınır. Su deposu hacmi hidrolik hesap yapılarak hesaplanır ise hidrolik hesap metoduyla bulunan su deposu hacmi esas alınır.\r\n\r\n(5) (Değişik: 09/09/2009 27344 R.G. / 32 md.) Su deposu hacmi ön hesaplaması, Ek-8/B ye göre hesaplanan yağmurlama sistemi su debisine, Ek-8/C de belirtilen yangın dolabı su debisi ve hidrant sistemi var ise hidrant debisi de ilave edilerek, tehlike sınıfına göre üçüncü fıkrada belirtilen sürenin çarpılması ile hesaplanabilir.\r\n\r\n(6) (Değişik: 09/09/2009 27344 R.G. / 32 md.) Yapıda sulu söndürme sistemi olarak sadece yangın dolapları sistemi mevcut ise su kapasitesi, TS EN 671-1 ve TS EN 671-2 ye uygun sistemlerde 94 üncü maddede verilen tasarım debi değerlerinin tehlike sınıfları için bu maddenin üçüncü fıkrasında verilen süreler ile çarpımı ile hesaplanır. Kullanım alanı yüksek tehlike sınıfı değilse ve yapıda sadece yangın dolapları sistemi mevcutsa yangın dolapları binanın kullanım suyu sistemine bağlanabilir ve ayrı bir sistem istenmez.\r\n\r\n(7) Yapıda sadece çevre hidrant sistemi bulunması halinde, su ihtiyacı, en az 1900 l/dak debiyi 90 dakika süre ile karşılayacak kapasitede olmak üzere, bina tehlike sınıfına göre yapılacak hidrolik hesaplar ile belirlenir.\r\n\r\nYangın pompaları\r\n\r\nMADDE 93- (1) Yangın pompaları; sulu söndürme sistemlerine basınçlı su sağlayan, anma debi ve anma basınç değeri ile ifade edilen pompalardır. Pompaların, kapalı vana (sıfır debi) basma yüksekliği anma basma yüksekliği değerinin en fazla % 140 ‘ı kadar olması ve % 150 debideki basma yüksekliği anma basma yüksekliğinin % 65’ inden daha küçük olmaması gerekir. Bu tür pompalar, istenen basınç değerini karşılamak şartıyla, anma debi değerlerinin % 130’ u kapasitedeki sistem talepleri için kullanılabilir.\r\n\r\n(2) Sistemde bir pompa kullanılması halinde, aynı kapasitede yedek pompa olması gerekir. Birden fazla pompa olması halinde, toplam kapasitenin en az % 50’ si yedeklenmek şartıyla, yeterli sayıda yedek pompa kullanılır.\r\n\r\n(3) Pompanın çevrilmesi, elektrik motoru yanı sıra içten yanmalı motorlar veya türbinler ile olabilir.\r\n\r\n(4) Yedek dizel motor tahrikli pompa kullanılmadığı takdirde, yangın pompalarının enerji beslemesi güvenilir kaynaktan ve binanın genel elektrik sisteminden bağımsız olarak sağlanır.\r\n\r\n(5) Yangın pompalarının, otomatik hava boşaltma valfi ve sirkülasyon rahatlama valfi gibi yardımcı elemanlarının bulunması gerekir.\r\n\r\n(6) Her pompanın ayrı bir kumanda panosu ve panonun da kilitli olması gerekir. Elektrik kumanda panosunun, faz hatasının, faz sırası hatasının ve kumanda fazı hatasının bilgi ışıkları ile donatılması gerekir. Pano ana giriş devre kesicisine pano kilidi açılmadan erişilememesi gerekir.\r\n\r\n(7) Her pompanın ayrı bir kumanda basınç anahtarının olması gerekir. Basınç anahtarlarının; kumanda panosunun içine yerleştirilmiş, su basıncını boru bağlantısıyla hisseden, su darbelerine karşı korumalı, alt ve üst değerler ayrı ayrı ve bağımsız olarak ayarlanabilir ve ayarlandıktan sonra kilitlenebilir olması şarttır.\r\n\r\n(8) Pompa kontrolü basınç kumandalı; tam veya yarı otomatik olabilir.\r\n\r\n(9) Pompa odası veya pompa istasyonunda elektrik motor tahrikli pompalar için +4 C ve dizel motor tahrikli pompalar için +10 C üzerinde sıcaklığın sürekli sağlanabilmesi için uygun gereçler sağlanır.\r\n\r\n(10) Pompa istasyonunda, servis, muayene ve ayar gerektiren cihazların çalışma alanı etrafında acil aydınlatma sağlanması şarttır.\r\n\r\n(11) Zemin yeterli bir drenaj için eğimli hazırlanarak suyun pompadan, sürücüden ve kontrol panosu gibi kritik cihazlardan uzaklaştırılması sağlanır.\r\n\r\nSabit boru tesisatı ve yangın dolapları\r\n\r\nMADDE 94- (1) Tesisatın amacı, bina içinde yangın ile mücadelede güvenilir ve yeterli suyun sağlanmasıdır. Bunun için, bina içinde itfaiye su alma hattı ve yangın dolapları tesis edilir:\r\n\r\na) İtfaiye su alma hattı; yangın ile mücadelede, itfaiye personeli ve eğitilmiş personel tarafından kullanılmak üzere tesis edilir. İtfaiye su alma hattı tesisinde aşağıda belirtilen şartlara uyulur:\r\n\r\n1) (Değişik: 09/09/2009 27344 R.G. / 33 md.) Yüksek binalar ile kat alanı 1000 m2’ den fazla olan alışveriş merkezlerinde, otoparklarda ve benzeri yerlerde ıslak veya kuru sabit boru sistemi üzerinde, itfaiye personelinin ve eğitilmiş personelin kullanımına imkan sağlayan bağlantı ağızları bırakılması ve bu bağlantı ağızlarının kaçış merdiveni veya yangın güvenlik holü gibi korunmuş mekanlarda olması şarttır. Bir boyutu 60 m’ yi geçen katlarda yangın dolabı ve itfaiye su alma ağzı yapılması gerekir.\r\n\r\n2) Herhangi bir noktadan su alma ağzına olan mesafe 60 m’ den fazla olamaz.\r\n\r\n3) Sabit boru tesisatı üzerinde bulunan bütün hortum bağlantıları, itfaiyenin kullandığı normlarda storz tip 50 mm veya 65 mm çapında olur.\r\n\r\n4) Bağlantı ağızlarının, binanın yağmurlama ve yangın dolapları sistemine suyu sağlayan sabit boru tesisatında bırakılması halinde, bu bağlantıların ana kolonlar üzerinden doğrudan yapılması gerekir.\r\n\r\nb) Yangın dolapları tesisatı; bina içindeki kişilerin yakındaki küçük bir yangını kontrol etmesini ve söndürmesini sağlayabilmek üzere, bina içine tesis edilen sabit bir tesisatı ifade eder. Tesisat, duvarlar üzerine veya kabinler içine monte edilmiş ve kalıcı olarak bir su temin tesisatına bağlanmış olan sabit birimlerden oluşur. Yangın dolaplarının tesisinde aşağıdaki şartlara uyulur:\r\n\r\n1) (Değişik: 09/09/2009 27344 R.G. / 33 md.) Yüksek binalar ile toplam kapalı kullanım alanı 1000 m2’ den büyük imalathane, atölye, depo, konaklama, sağlık, toplanma amaçlı ve eğitim binalarında, alanlarının toplamı 600 m2’ den büyük olan kapalı otoparklarda ve ısıl kapasitesi 350 kW’ ın üzerindeki kazan dairelerinde yangın dolabı yapılması mecburudir.\r\n\r\n2) Yangın dolapları, her katta ve yangın duvarları ile ayrılmış her bölümde aralarındaki uzaklık 30 m’ den fazla olmayacak şekilde düzenlenir. Yangın dolapları mümkün olduğu kadar koridor çıkışı ve merdiven sahanlığı yakınına kolaylıkla görülebilecek şekilde yerleştirilir. Binanın yağmurlama sistemi ile korunması ve katlara itfaiye su alma ağzı bırakılması halinde, yangın dolapları, ıslak tip yağmurlama branşman hattından beslenebilir ve aralarındaki uzaklık 45 m’ ye kadar çıkarılabilir.\r\n\r\n3) Hortumların saklandığı dolabın ve kabinlerin gerekli cihazların döşenmesine izin verecek büyüklükte olması şarttır. Bunların yangın sırasında hortum ve cihazların kullanılmasını zorlaştırmayacak şekilde tasarlanması ve sadece yangın söndürme amacı için kullanılması gerekir.\r\n\r\n4) Hortumları serme ve bağlama gibi becerilere sahip eğitilmiş personeli veya itfaiye görevlisi olmayan yapılarda, yuvarlak yarı-sert hortumlu yangın dolaplarının TS EN 671-1” e uygun olması şarttır. Hortumun, yuvarlak yarı-sert TS EN 694 normuna uygun, çapının 25 mm olması, uzunluğunun 30 m”yi aşmaması ve lüle (lans) kapama, püskürtme veya fıskiye veyahut her üçünü birden yapabilmesi gerekir.\r\n\r\n5) (Değişik: 09/09/2009 27344 R.G. / 33 md.) İçinde itfaiye su alma ağzı olmayan yuvarlak yarı-sert hortumlu yangın dolaplarında tasarım debisinin 100 l/dak ve tasarım basıncının 400 kPa olması şarttır. Lüle girişindeki basıncın 900 kPa’ ı geçmesi halinde, basınç düşürücülerin kullanılması gerekir.\r\n\r\n6) (Değişik: 09/09/2009 27344 R.G. / 33 md.) Yetişmiş yangın söndürme görevlisi bulundurulmak mecburiyetinde olan yapılarda kullanılabilecek yassı hortumlu yangın dolaplarının TS EN 671-2 standardına uygun olması şarttır. Yassı hortumun; anma çapının 50 mm’ yi, uzunluğunun 20 m’ yi geçmemesi ve lüle kapama, püskürtme veya fıskiye veyahut her üçünü birden yapabilmesi gerekir. Dolap tasarım debisinin 400 l/dak ve tasarım basıncının en az 400 kPa olması şarttır. Lüle girişindeki basıncın 900 kPa’ ı geçmesi halinde, basınç düşürücü kullanılır.\r\n\r\n7) Binalarda bulunan yangın dolaplarının ve hortum makara sistemlerinin TS EN 671-3 standardında belirtilen periyodik bakımlarının, bina sahibi, yönetici veya sorumlu bina yetkilisi tarafından yaptırılması mecburidir.\r\n\r\nHidrant sistemi\r\n\r\nMADDE 95- (1) Yapıların yangından korunmasında, ilk müdahalede söndürülemeyen yangınlara dışarıdan müdahale edebilmek için mümkün olduğunca yapının veya binanın bütün çevresini kapsayacak şekilde tesis edilecek hidrant sistemi bünyesinde yerleştirilecek hidrantların, itfaiye ve araçlarının kolay yanaşabileceği ve bağlantı yapabileceği şekilde düzenlenmesi gerekir.\r\n\r\n(2) Hidrant sistemi dizayn debisinin en az 1900 l/dak olması şarttır. Debi, binanın tehlike sınıfına göre artırılır. Hidrant çıkışında 700 kPa basınç olması gerekir.\r\n\r\n(3) Hidrantlar arası uzaklık çok riskli bölgelerde 50 m, riskli bölgelerde 100 m, orta riskli bölgelerde 125 m ve az riskli bölgelerde 150 m alınır.\r\n\r\n(4) Normal şartlarda hidrantlar, korunan binalardan ortalama 5 ile 15 m kadar uzağa yerleştirilir.\r\n\r\n(5) Hidrant sistemine suyu sağlayan boru donanımında ring sistemi mevcut değil ise, kullanılabilecek en düşük borunun çapının 100 mm olması ve hidrolik hesaba göre belirlenmesi gerekir.\r\n\r\n(6) Sistemde kullanılacak hidrantların, ilgili Türk Standartlarına uygun yerüstü yangın hidrantı olması gerekir. Hidrant sisteminde, hidrant yenilenmesini ve bakım işlemlerinin yapılmasını kolaylaştıracak uygun noktalarda ve yerlerde yeraltı veya yerüstü veyahut hem yeraltı ve hem de yerüstü hat kesme vanaları temin ve tesis edilir.\r\n\r\n(7) (Değişik: 09/09/2009 27344 R.G. / 34 md.) İçerisinde her türlü kullanım alanı bulunan ve genel yerleşme alanlarından ayrı olarak planlanan yerleşim alanlarında yapılacak binaların taban alanları toplamının 5000 m2’ den büyük olması halinde dış hidrant sistemi yapılması mecburidir.\r\n\r\n(8) Sorumluluk bölgelerinde hizmette bulunan araçların giremeyeceği veya manevra yapamayacağı, ulaşım imkanı olmayan yerleşim mahalleri olan belediyeler, buralarda meydana gelebilecek yangınlara etkili bir şekilde müdahale yapılabilmesi bakımından, bu yerleşim yerlerinin uygun yerlerine yerüstü yangın hidrantları veya pompa ile teçhiz edilmiş yeterli kapasitede yangın havuzları ve sarnıçları yaptırmak mecburiyetindedir.\r\n\r\nYağmurlama sistemi\r\n\r\nMADDE 96- (1) Yağmurlama sisteminin amacı; yangına erken tepki verilmesinin sağlanması ve yangının kontrol altına alınması ve söndürülmesi için belirli bir süre içerisinde tasarım alanı üzerine belirlenen miktarda suyun boşaltılmasıdır. Yağmurlama sistemi, aynı zamanda bina içindekilere alarm verilmesi ve itfaiyenin çağrılması gibi çeşitli acil durum fonksiyonlarını da aktif hale getirebilir. Yağmurlama sistemi; yağmurlama başlıkları, borular, bağlantı parçaları ve askılar, tesisat kontrol vanaları, alarm zilleri, akış göstergeleri, su pompaları ve acil durum güç kaynağı gibi elemanlardan meydana gelir. Yağmurlama sistemi elamanlarının TS EN 12259’ a uygun olması şarttır.\r\n\r\n(2) Aşağıda belirtilen yerlerde otomatik yağmurlama sistemi kurulması mecburidir:\r\n\r\na) Yapı yüksekliği 30.50 m’ den fazla olan konut haricindeki bütün binalarda,\r\n\r\n(Değişik: 09/09/2009 27344 R.G. / 35 md.) b) Yapı yüksekliği 51.50 m’ yi geçen konutlarda,\r\n\r\n(Değişik: 09/09/2009 27344 R.G. / 35 md.) c) Alanlarının toplamı 600 m2’ den büyük olan kapalı otoparklarda ve 10’ dan fazla aracın asansörle alındığı kapalı otoparklarda,\r\n\r\nç) Birden fazla katlı bir bina içerisindeki yatılan oda sayısı 100’ ü veya yatak sayısı 200’ ü geçen otellerde, yurtlarda, pansiyonlarda, misafirhanelerde ve yapı yüksekliği 21.50 m’ den fazla olan bütün yataklı tesislerde,\r\n\r\n(Değişik: 09/09/2009 27344 R.G. / 35 md.) d) Toplam alanı 2000 m2’ nin üzerinde olan katlı mağazalarda, alışveriş, ticaret ve eğlence yerlerinde, e) Toplam alanı 1000 m2’ den fazla olan, kolay alevlenici ve parlayıcı madde üretilen veya bulundurulan yapılarda.\r\n\r\n(3) Yanıcı malzeme içermeyen ve yanıcı malzeme depolanmayan ıslak hacimlere, yanıcı malzeme ihtiva etmeyen ve yangına dirençli yapı elemanları ile ayrılan yangın merdiveni yuvalarına, asansör kuyusuna ve gazlı, kuru toz, su sprey ve benzeri diğer otomatik söndürme sistemleri ile korunan mahallere yağmurlama sistemi yapılmayabilir.\r\n\r\n(4) Su ile genişleyen veya reaksiyona girerek yangının büyümesine sebep olabilecek maddelerin bulunduğu mahallere yağmurlama sistemi yapılmaz.\r\n\r\n(5) (Değişik: 09/09/2009 27344 R.G. / 35 md.) Yağmurlama sistemi tasarımının TS EN 12845’ e göre yapılması gerekir. Yağmurlama başlıklarının yerleştirilmesi, kullanım alanının tehlike sınıfı ve yağmurlama başlığının koruma alanı dikkate alınarak yapılır. Düşük Tehlike ve Orta Tehlike-1 kullanım alanlarında, bir adet standart yağmurlama başlığı en çok 21 m2 alanı koruyacak şekilde yerleştirilebilir.\r\n\r\n(6) Birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde, sismik hareketlere karşı ana kolonların herhangi bir yöne sürüklenmemesi için, dört yollu destek kullanılması ve 65 mm ve daha büyük nominal çaplı boruların katlardan ana dağıtım borularına bağlanmasında esnek bağlantılar ile boruların tavanlara tutturulmasında iki yollu enlemesine ve boylamasına sabitleme askı elemanları kullanılarak boruların kırılmasının önlenmesi gerekir. Dilatasyon geçişlerinde her üç yönde hareketi karşılayacak detaylar uygulanır.\r\n\r\n(7) Yağmurlama sistemi ana besleme borusu birden fazla yangın zonuna hitap ediyor ise, her bir zon veya kolon hattına akış anahtarları, test ve drenaj vanası ve izleme anahtarlı hat kesme vanası konulur.\r\n\r\n(8) Muhtemel küçük çaplı yangınlarda yağmurlama başlığının patlaması veya birkaçının hasara uğraması halinde, hemen değiştirilir ve yangın güvenlik sisteminin sürekliliğini sağlamak için 6 adetten az olmamak kaydıyla sistemin büyüklüğüne göre yeterli miktarda yedek yağmurlama başlığı ve başlığın değiştirilmesi için özel anahtarlar bulundurulur.\r\n\r\n(9) Yağmurlama sistemini besleyen borular üzerinde kesme vanaları bulunur. Boru hatlarında bulunan vanaların, bölgesel kontrol vanalarının ve su kaynağı ile yağmurlama sistemi arasında bulunan bütün vanaların devamlı açık kalmasını sağlayacak tedbirlerin alınması gerekir.\r\n\r\n(10) Sistemde basınç düşürücü vana kullanılması halinde, her bir basınç düşürücü vananın önüne ve arkasına 1’ er adet manometre konulur.\r\n\r\nİtfaiye su verme bağlantısı\r\n\r\nMADDE 97- (1) Yüksek binalarda veya bina oturma alanı 1000 m2’ den büyük binalarda veya cephe genişliği 75 m’ yi aşan binalarda, itfaiyenin sisteme dışarıdan su basabilmesi için, sulu yangın söndürme sistemlerine en az 100 mm nominal çapında itfaiye su verme bağlantısı yapılması şarttır. İtfaiye su verme bağlantısında 2 adet 65 mm storz tip rakor ve sistemde çek valf bulunur ve çek valf ile itfaiye bağlantısı arasındaki borulardaki suyun otomatik olarak boşalmasını sağlayacak elemanlar konulur. İtfaiye araçlarının bağlantı ağzına ulaşma mesafesi 18 m’ den fazla olamaz.\r\n\r\nÜÇÜNCÜ BÖLÜM\r\n\r\nKöpüklü, Gazlı ve Kuru Tozlu Sabit Otomatik Söndürme Sistemleri\r\n\r\nKöpüklü, gazlı ve kuru tozlu sabit otomatik söndürme sistemleri\r\n\r\nMADDE 98- (1) Köpüklü, gazlı ve kuru tozlu sabit otomatik söndürme sistemleri; tesisin nitelik ve ihtiyaçlarına bağlı olarak uygun, güncel, sertifikalı ve ilgili standartlara göre tasarlanır.\r\n\r\n(2) Suyun söndürme etkisinin yeterli görülmediği veya su ile reaksiyona girebilecek maddelerin bulunduğu, depolandığı ve üretildiği hacimlerde uygun tipte söndürme sistemi tesis edilir.\r\n\r\n(3) Gazlı yangın söndürme sistemlerinin tasarımında TS ISO 14520 standardı esas alınır. Her türlü gazlı söndürme sistemleri kurulurken; otomatik gaz boşaltımı sırasında veya sistemin devreye girdiğini işleticiye ve mahalde çalışan personele bildiren ve kişilerin söndürme mahallini tahliye etmesini sağlayacak olan sesli ve ışıklı uyarılar temin ve tesis edilmek zorundadır.\r\n\r\n(4) Gazlı yangın söndürme sistemi uygulanacak hacimlerdeki, doğal havalandırma amaçlı pencerede, kapıda veya duvarda bulunan menfez ve varsa havalandırma bacalarının yangın algılama ve gaz boşalım anında otomatik olarak kapanacak şekilde dizayn edilmesi gerekir.\r\n\r\n(5) Halon alternatifi gazlar ile tasarımı yapılmış gazlı yangın söndürme sistemlerinde kullanılan söndürücü gazın, ilgili standartlara göre belgelenmiş uzun süreli kullanım geçerliliğinin olması gerekir.\r\n\r\nDÖRDÜNCÜ BÖLÜM\r\n\r\n(Değişik: 09/09/2009 27344 R.G. / 36 md.) Taşınabilir Söndürme Cihazları\r\n\r\n(Değişik: 09/09/2009 27344 R.G. / 37 md.) Taşınabilir söndürme cihazları\r\n\r\nMADDE 99- (Değişik: 09/09/2009 27344 R.G. / 37 md.) (1) Taşınabilir söndürme cihazlarının tipi ve sayısı, mekanlarda var olan durum ve risklere göre belirlenir. Buna göre;\r\n\r\na) A sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde, öncelikle çok maksatlı kuru kimyevi tozlu veya sulu,\r\n\r\nb) B sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde, öncelikle kuru kimyevi tozlu, karbondioksitli veya köpüklü,\r\n\r\nc) C sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde, öncelikle kuru kimyevi tozlu veya karbondioksitli,\r\n\r\nç) D sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde, öncelikle kuru metal tozlu,\r\n\r\nsöndürme cihazları bulundurulur. Hastanelerde, huzurevlerinde, anaokullarında ve benzeri yerlerde sulu veya temiz gazlı söndürme cihazlarının tercih edilmesi gerekir.\r\n\r\n(2) Düşük tehlike sınıfında her 500 m2, orta tehlike ve yüksek tehlike sınıfında her 250 m2 yapı inşaat alanı için 1 adet olmak üzere, uygun tipte 6 kg’ lık kuru kimyevi tozlu veya eşdeğeri gazlı yangın söndürme cihazları bulundurulması gerekir\r\n\r\n(3) Otoparklarda, depolarda, tesisat dairelerinde ve benzeri yerlerde ayrıca tekerlekli tip söndürme cihazı bulundurulması mecburidir.\r\n\r\n(4) Söndürme cihazları dışarıya doğru, geçiş boşluklarının yakınına ve dengeli dağıtılarak, görülebilecek şekilde işaretlenir ve her durumda kolayca girilebilir yerlere, yangın dolaplarının içine veya yakınına yerleştirilir. Söndürme cihazlarına ulaşma mesafesi en fazla 25 m olur. Söndürme cihazlarının, kapı arkasında, yangın dolapları hariç kapalı dolaplarda ve derin duvar girintilerinde bulundurulmaması ve ısıtma cihazlarının üstüne veya yakınına konulmaması gerekir. Ancak, herhangi bir sebeple söndürme cihazlarının doğrudan görünmesini engelleyen yerlere konulması halinde, yerlerinin uygun fosforlu işaretler ile gösterilmesi şarttır.\r\n\r\n(5) Taşınabilir söndürme cihazlarında söndürücünün duvara bağlantı asma halkası duvardan kolaylıkla alınabilecek şekilde yerleştirilir ve 4 kg’ dan daha ağır ve 12 kg’ dan hafif olan cihazların zeminden olan yüksekliği yaklaşık 90 cm’ yi aşmayacak şekilde montaj yapılır.\r\n\r\n(6) Arabalı yangın söndürme cihazlarının TS EN 1866 ve diğer taşınabilir yangın söndürme cihazlarının TS 862- EN 3 kalite belgeli olması şarttır.\r\n\r\n(7) Yangın söndürme cihazlarının periyodik kontrolü ve bakımı TS ISO 11602-2 standardına göre yapılır. Söndürme cihazlarının bakımını yapan üreticinin veya servis firmalarının dolum ve servis yeterlilik belgesine sahip olması gerekir. Servis veren firmalar, istenildiğinde müşterilerine belgelerini göstermek zorundadır. Söndürme cihazlarının standartlarda belirtilen hususlar doğrultusunda yılda bir kez yerinde genel kontrolleri yapılır ve dördüncü yılın sonunda içindeki söndürme maddeleri yenilenerek hidrostatik testleri yapılır. Cihazlar dolum için alındığında, söndürme cihazlarının bulundukları yerleri tehlike altında bırakmamak için, servisi yapan firmalar, bakıma aldıkları yangın söndürme cihazlarının yerine, aldıkları söndürücü cihazın özelliğinde ve aynı sayıda kullanıma hazır yangın söndürme cihazlarını geçici olarak bırakmak zorundadır.\r\n\r\n(8) Binalara konulacak yangın söndürme cihazlarının cinsi, miktarı ve yerlerinin belirlenmesi konusunda, gerekirse mahalli itfaiye teşkilatının görüşü alınabilir.\r\n\r\nDoğalgaz kullanım esasları\r\n\r\nMADDE 112- (1) Doğalgaz kullanımı konusunda, doğalgaz ile ilgili mevzuat ve standart hükümlerine ve aşağıda belirtilen hususlara uyulur.\r\n\r\na) Doğalgazın kazan dairelerinde kullanılması halinde, kazan dairesinde bulunan ve enerjinin alınacağı enerji tablosunun, etanj tipi patlama ve kıvılcım güvenlikli olması, kumanda butonlarının pano ön kapağına monte edilmesi ve kapak açılmadan butonlar ile çalıştırılması ve kapatılması gerekir.\r\n\r\nb) Kazan dairelerinde, muhtemel tehlikeler karşısında, kazan dairesine girilmesine gerek olmaksızın dışarıdan kumanda edilerek elektriğinin kesilmesini sağlayacak biçimde ilave tesisat yapılır.\r\n\r\nc) Kazan dairelerinde aydınlatma sistemleri; tavandan en az 50 cm sarkacak şekilde veya üst havalandırma seviyesinin altında kalacak şekilde veya yan duvarlara etanj tipi fluoresan veya contalı glop tipi armatürler ile yapılır ve tesisat antigron olarak tesis edilir.\r\n\r\nç) Isı merkezlerinin girişinde 1 adet emniyet selonoid vanası bulunması ve bu vananın en az 2 adet patlama ve kıvılcım güvenlikli kademe ayarlı gaz sensöründen kumanda alarak açılması gerekir. Büyük tüketimli ısı merkezlerinde, entegre gaz alarm cihazı kullanılması da gerekir.\r\n\r\nd) Cebri havalandırma gereken yerlerde fan motorunun brülör kumanda sistemi ile paralel çalışması ve fanda meydana gelebilecek arızalarda brülör otomatik olarak devre dışı kalacak şekilde otomatik kontrol ünitesi yapılması gerekir. Hava kanalında gerekli hava akışı sağlanmayan hallerde, elektrik enerjisini kesip brülörü devre dışı bırakması için, cebri hava kanalında duyarlı sensör kullanılır. Brülör ve fan ayrı ayrı kontaktör termik grubu ile beslenir.\r\n\r\ne) Kazan dairelerinde bulunan doğalgaz tesisatının veya bağlantı elemanlarının üzerinde ve çok yakınında yanıcı maddeler bulundurulamaz.\r\n\r\nf) Doğalgaz kullanım mekanlarında herkesin görebileceği yerlere doğalgaz ile ilgili olarak dikkat edilecek hususları belirten uyarı levhaları asılır.\r\n\r\ng) Herhangi bir gaz sızıntısında veya yanma hadisesinde, gaz akışı, kesme vanasından otomatik olarak durdurulur.\r\n\r\nğ) Brülörlerde alev sezici ve alevin geri tepmesini önleyen armatürler kullanılır.\r\n\r\nh) Bina servis kutusu, ilgili gaz kuruluşunun acil ekiplerinin kolaylıkla müdahale edebileceği şekilde muhafaza edilir. Servis kutusu önüne, müdahaleyi zorlaştıracak malzeme konulamaz ve araç park edilmez.\r\n\r\nı) Bina içi tesisatın, gaz kesme tüketim cihazlarının ve bacaların periyodik kontrolleri ve bakımları yetkili servislere yaptırılır.\r\n\r\ni) Doğalgaz kullanıcılarının tesisatlarını tanıması, gaz kesme vanalarının yerlerini öğrenmesi ve herhangi bir gaz kaçağı olduğunda buna karşı hareket tarzına dair bilgi sahibi olması gerekir.\r\n\r\nj) (Değişik: 09/09/2009 27344 R.G. / 44 md.) Birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde bulunan otel ve motel gibi konaklama tesisleri, toplanma amaçlı binalar, sağlık, eğitim, ticaret ve sanayi binaları ile yüksek binaların ana girişinde, sarsıntı olduğunda gaz akışını kesen tertibat, gaz dağıtım şirketi veya yetkili kıldığı kuruluş tarafından yaptırılır ve belediye gaz dağıtım şirketi tarafından kontrol edilir. Gaz akışını kesen tertibat herhangi bir nedenle gaz akışını kestiği takdirde kesilen gazın tekrar açılması için bir bedel talep edilemez.